Γράφει ο Helmer Schweizer, Οπτικός – Οπτομέτρης, FAAO, FIACLE, FBCLA, FEAOO, Head Professional Affairs Indirect Markets Alcon EMEA, Vernier-Geneva, Switzerland,
Μετάφραση: Χατζηαναστασίου Δημήτρης, Οπτικός – Οπτομέτρης Professional Affairs Alcon Vision Care
Από το 2003, το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς αναπτύχθηκε κατά 104%.Αυτό αντιπροσωπεύει τον ετήσιο συνδυασμό μέσου όρου ανάπτυξης (CAGR ) που είναι 4,3%, ενώ το κομμάτι των ημερησίων φακών επαφής αναπτύχθηκε κατά 212%. Οι μηνιαίοι/δεκαπενθήμεροι αναπτύχθηκαν κατά 81%, ενώ οι ετήσιοι μειώθηκαν κατά 85%. Η ελληνική αγορά αναπτύχθηκε από την άλλη κατά 42,8% στο σύνολο, με τους ημερήσιους φακούς να αυξάνονται κατά 54,6%, τους μηνιαίους /δεκαπενθήμερους κατά 3,9%, ενώ αντίστοιχα με την ευρωπαϊκή αγορά οι ετήσιοι φακοί μειώθηκαν κατά 91%. Παρατηρούμε λοιπόν, ότι η ελληνική αγορά αργεί να εναρμονιστεί στο κομμάτι των ημερησίων φακών σε σχέση με την υπόλοιπη Ευρώπη, το οποίο είναι και εξαιρετικά ενδιαφέρον για τους νέους και τους περιστασιακούς χρήστες που εισέρχονται στη κατηγορία χρήσης φακών επαφής. Σε ό,τι αφορά τις κατηγορίες των φακών επαφής το 2003 το 59,2% το αποτελούσαν οι μηνιαίοι/ δεκαπενθήμεροι, το 21,8% οι ημερήσιοι φακοί και το 19% οι ετήσιοι φακοί. Το 2018 τα ποσοστά είχαν μεταβληθεί ως 76,1% μηνιαίοι/δεκαπενθήμεροι, 23,6% οι ημερήσιοι φακοί και μόλις 0,3% οι συμβατικοί φακοί, με την τρέχουσα διείσδυση των φακών επαφής στην Ελλάδα να αγγίζει το 4,8% (αριθμός των χρηστών διαιρούμενος μεταξύ του πληθυσμού από 15 έως 64 ετών), ποσοστό αρκετά καλό. Μελετώντας τη χρήση των ειδικών φακών επαφής, αστιγματικών και πολυεστιακών (κατηγορία μηνιαίων/ δεκαπενθήμερων) η Ελλάδα τα πάει αρκετά καλά, με έμφαση στους πολυεστιακούς φακούς επαφής. Αναφορικά με τους αστιγματικούς φακούς (κατηγορία μηνιαίων δεκαπενθήμερων) και για όλους τους ημερήσιους ειδικούς φακούς παρατηρείται σημαντικό περιθώριο βελτίωσης. Ένα πεδίο στο οποίο η ελληνική αγορά αναπτύσσεται ακόμη μιας και βρίσκεται στις χαμηλότερες θέσεις στην Ευρώπη, είναι η χρήση μηνιαίων/δεκαπενθήμερων φακών σιλικόνης-υδρογέλης με ποσοστό 65% έναντι αυτών της υδρογέλης.
Χρήσιμες συμβουλές για την εφαρμογή αστιγματικών φακών επαφής
Στην καθημερινότητα μας, ακόμη και χαμηλά επίπεδα μη διορθωμένου αστιγματισμού μπορούν να προκαλέσουν οπτικές διαταραχές, για αυτό στα γυαλιά οράσεως είναι κοινότυπο να διορθώνουμε ακόμη και τον μικρό βαθμό αστιγματισμού. Ωστόσο όταν η συζήτηση έρχεται στον αστιγματισμό και στους φακούς επαφής, καλό θα είναι να χρησιμοποιούμε συγκεκριμένες οδηγίες.
● Η πρώτη χρήσιμη συμβουλή για τους αστιγματικούς φακούς είναι να τους πιστέψετε και να τους εμπιστευτείτε. Είναι, πλην εξαιρέσεων, τόσο εύκολοι στην εφαρμογή τους όσο και οι σφαιρικοί φακοί επαφής.
● Ξεκινήστε κάνοντας μία σφαιροκυλινδρική διάθλαση και μετέπειτα χρησιμοποιήστε τον πίνακα μετατροπής ώστε να υπολογίσετε το κατάλληλο διαγνωστικό ζεύγος.
● Στην περίπτωση που ο άξονας βρίσκεται ακριβώς στη μέση (ανάμεσα σε 5 μοίρες), τότε στην περίπτωση του δεξιού οφθαλμού αφαιρέστε στις πλησιέστερες μοίρες και στου αριστερού οφθαλμού προσθέστε στις πλησιέστερες μοίρες, καθώς ο φακός μπορεί να περιστραφεί κυρίως πάνω ρινικά παρά πάνω κροταφικά.
Χρήσιμες συμβουλές για την εφαρμογή πολυεστιακών φακών επαφής
Η εφαρμογή πολυεστιακών φακών επαφής είναι κυρίως μία πρόκληση προσέγγισης καθώς και μία πρόκληση της τεχνολογίας. Ακολουθώντας μερικές χρήσιμες συμβουλές, μπορείτε να βελτιώσετε την επιτυχία που έχετε με τους πολυεστιακούς φακούς. Πρέπει να πηγαίνουμε βήμα βήμα, χωρίς βιασύνη, και να έχουμε κατά νου ότι οι συγκε κριμένοι φακοί επαφής είναι αρκετά ευαίσθητοι ακόμη και στην παραμικρή αλλαγή.
Η πιο εύκολη κατηγορία: ήδη υπάρχοντες χρήστες σφαιρικών φακών επαφής
● Ρωτήστε τους εάν έχουν ήδη βιώσει κάποια από τα πρώτα σημάδια πρεσβυωπίας π.χ. δύσκολη προσαρμογή όταν η εστίαση αλλάζει από κοντά σε μεσαία και εν συνεχεία σε μακριά, δυσκολία ανάγνωσης σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού ή όταν το κοντράστ δεν είναι καλό.
● Εν συνεχεία, πείτε τους ότι δυστυχώς αυτά τα συμπτώματα θα αυξηθούν, αλλά τα καλά νέα είναι ότι υπάρχουν οι πολυεστιακοί φακοί επαφής που μπορούν να τους δώσουν λύσεις, μπορείτε να αναφερθείτε σε αυτούς όταν προτείνετε πολυεστιακά γυαλιά οράσεως. Ναι, είναι εξαιρετικά, αλλά δεν είναι τέλεια γιατί τίποτα δεν είναι τέλειο όταν μιλάμε για πρεσβυωπία.
● Ακούστε για παράπονα ή ανησυχίες, σε συνάρτηση με τον τρόπο ζωής τους όπου οι φακοί επαφής μπορούν να είναι μία καλύτερη λύση και εξηγήστε περί τίνος πρόκειται (καμία κίνηση του κεφαλιού πάνω κάτω, κανένα θόλωμα, δυνατότητα εναλλασσόμενης απόστασης εργασίας, παραπάνω από επαρκής όραση).
● Χειριστείτε τις προσδοκίες. Οι καλύτεροι δυνατοί υποψήφιοι δεν είναι ούτε αυτοί με υπερβολικό αλλά ούτε και με ανεπαρκή κίνητρο. Απαιτούνται ρεαλιστικές και θετικές προσδοκίες από τη πλευρά του υποψήφιου χρήστη.
● Βρείτε τις δραστηριότητες στις οποίες οι πολυεστιακοί φακοί επαφής πρέπει να αποδώσουν στο μέγιστο, παραδείγματος χάριν για έναν οδηγό λεωφορείου το σημαντικό είναι η μακρινή απόσταση, ενώ για έναν λογιστή είναι η εργασία στον υπολογιστή και η κοντινή ενασχόληση με έγγραφα.
● Επιπλέον ρωτήστε για εξειδικευμένες δραστηριότητες, τα παραδείγματα εδώ θα μπορούσαν να είναι το πέρασμα βελόνας ή συναρμολόγηση μινιατούρων, μικρά εργαλεία κ.ά. και εξηγήστε ότι για κάτι τέτοιο μπορεί να χρειαστούν μία βοήθεια, όπως ένα κοντινό ζεύγος γυαλιών πάνω από τους φακούς επαφής.
● Κάντε μία προσεκτική υποκειμενική διάθλαση, επιδιώκοντας τη μέγιστη θετική δύναμη που μπορεί να χρησιμοποιήσει για λειτουργική μακρινή όραση, πάντα σε συνθήκες διόφθαλμης όρασης.
● Μην πέσετε στη παγίδα να εμπιστευτείτε έναν εμμέτρωπα (ή κάποιον που ισχυρίζεται ότι είναι εμμέτρωπας). Οι υποψήφιοι χρήστες κατά βάση θα σας πούνε ότι πάντα είχαν άριστη όραση κατά τη διάρκεια της ζωή τους και μόνο τώρα πασχίζουν να δουν κοντά.
● Η επόμενη επισήμανση είναι να μη δίνουμε υπερβολικό addition. Με άλλα λόγια να μην επιλέγουμε υψηλό ADD (high). Κάθε φορά που προμηθεύονται νέους φακούς επαφής, μπορούμε να κάνουμε ρυθμίσεις είτε στη μακρινή συνταγή τους, είτε στη δύναμη ADD χωρίς επιπλέον κόστος.
● Κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης του φακού επαφής ελέγξτε εάν η κόρη του ματιού βρίσκεται στο κέντρο του κερατοειδή (ή έκκεντρα). Έχοντας εξελιγμένη χρήση της οπτικής στο κεντρικό μέρος του φακού επαφής, η επικέντρωση που σχετίζεται με τη κόρη του ματιού είναι πολύ σημαντική. Η αποκέντρωση του φακού δε θα πρέπει να είναι περισσότερο από 1mm.
● Για την επιλογή των διαγνωστικών φακών επαφής ακολουθήστε πιστά τον οδηγό εφαρμογής που έχει ορίσει ο εκάστοτε κατασκευαστής. Κάποιοι ζητούν να καταγράψετε τον κυρίαρχο οφθαλμό. Υπάρχει πάντα η κατευθυντήριος κυριαρχία (hole test-μέθοδος της οπής). Χρησιμοποιήστε το +1,50 ή +2.00 τεστ. Όσο πιο ευαίσθητος είναι στην προτίμηση, τόσο πιο ισχυρή θα είναι και η κυριαρχία. Τα αποτελέσματα είναι συχνά τα αναμενόμενα από τη στιγμή που ξέρουμε το κυρίαρχο μάτι, αλλά όχι πάντα, οπότε το πρόβλημα ξεκινά εάν δεν ακολουθήσουμε τις απαντήσεις του υποψήφιου χρήστη και αν δε γνωρίζουμε τις διαθέσιμες επιλογές βελτίωσης που έχουμε. Σημαντικό βήμα που πρέπει να κάνουμε κατόπιν της επιλογής του διαγνωστικού ζεύγους και προτού τους εφαρμόσουμε είναι η παρακάτω επικοινωνία με τον χρήστη: «Θα εφαρμόσουμε τώρα το πρώτο διαγνωστικό ζεύγος. Πολύ πιθανόν να είναι και οι οριστικοί φακοί που θα επιλέξουμε, αλλά είναι απολύτως φυσιολογικό και πιθανό να χρειαστεί να κάνουμε μία ρύθμιση της συνταγής στο ένα ή και στα δύο μάτια, για κοντά ή και για μακριά ή στο χειρότερο σενάριο και για κοντά και για μακριά. Αυτοί οι φακοί επαφής είναι πολύ ευαίσθητοι ακόμη και σε μικρές αλλαγές, οπότε θα το πάμε βήμα-βήμα. Μπορούμε να κάνουμε περαιτέρω ρυθμίσεις-βελτιώσεις στη πάροδο των ετών όποτε θεωρούμε ότι χρειάζεται. Επιπλέον, από τη στιγμή που θα εφαρμόσουμε τους φακούς, θέλουμε να καθίσουν στο μάτι (κυρίως σε νέες εφαρμογές). Το να καθίσουν σημαίνει ότι η παραγωγή και η ροή του δακρυϊκού φιλμ θα επιστρέψουν στα κανονικά τους στάνταρ. Μπορεί να διαρκέσει περίπου 10-15 λεπτά τη πρώτη φορά προτού εσείς και εγώ αξιολογήσουμε την απόδοση των φακών επαφής. Έχετε κάποιες ερωτήσεις;»
● Πάντα να αξιολογείτε την οπτική απόδοση και με τα δύο μάτια ανοικτά.
● Μη χρησιμοποιείτε φορόπτερο ή αυτόματο διαθλασίμετρο.
● Χρησιμοποιείτε δοκιμαστικό σκελετό με οφθαλμικούς φακούς ή και flipper.
● Επιλέξτε φυσιολογικό φωτισμό στο εξεταστήριο ή στο χώρο που θα κάνε- τε την εφαρμογή.
● Όσον αφορά τη μακρινή οπτική οξύτητα, πηγαίνετε μία έως δύο γραμμές πίσω σε σχέση με τη καλύτερη δυνατή οπτική οξύτητα ως τώρα (θα επανέλθετε διόφθαλμα ξανά αργότερα). Η μακρινή οπτική οξύτητα θα πρέπει να είναι αυτή που ορίζεται ως επαρκής για την εξέταση παροχής διπλώματος οδήγησης (περίπου 8/10).
● Για τη κοντινή οπτική οξύτητα μην επιλέγετε το κοντινό οπτότυπο αλλά ζητήστε του να δει το ρολόι του ή και το κινητό του τηλέφωνο.
● Ρωτήστε αν είναι διατεθειμένος να δοκιμάσει τους φακούς για 5 έως 7 ημέρες. Σε αυτό το διάστημα να αξιολογήσει σε ποιες δραστηριότητες οι φακοί ήταν ικανοποιητικοί και σε ποιες ενδεχομένως όχι.
Σύνοψη και επίλογος
Η ελληνική αγορά των φακών επαφής ήταν και είναι αρκετά στιβαρή και κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης καθώς και τώρα. Η διείσδυση παραμένει σχετικά χαμηλή σε σχέση με το Ευρωπαϊκό μέσο όρο, πράγμα που δίνει μεγάλες ευκαιρίες ανάπτυξης του μεριδίου των φακών σιλικόνης-υδρογέλης και των ειδικών ημερήσιων φακών επαφής. Ακολουθώντας μερικές χρήσιμες συμβουλές, μπορείτε να βελτιώσετε την επιτυχία που έχετε με τους πολυεστιακούς και τους αστιγματικούς φακούς. Εκτός των τεχνικών παραμέτρων, οι υποψήφιοι χρήστες και ο εφαρμοστής, πρέπει να έχουν ισχυρό κίνητρο, αλλά και ρεαλιστικές προσδοκίες. Η επικοινωνία, η αποδοχή, η εκτέλεση της διαδικασίας βήμα-βήμα ως οδηγοί για τις ανάγκες του υποψήφιου χρήστη μπορούν να κάνουν πολύ μεγάλη διαφορά.
